اقسام علل

تحقیق : علی رستمیانی

مقدمه

قانون علیت

شاید به راحتی بتوان گفت که یکی از اولین و مهمترین دغدغه ها و مسائل بشر قانون علیت بوده است یعنی مفهوم چرا؟

بشر از آغاز همواره در پی یافتن  پاسخ این سوال بوده و هست . که همان پرسش از علت اشیاء و وقایع می باشد.

البته همین پرسش خود نشانگر این است که او این اصل را پذیرفته است که هر معلولی علت می خواهد.

شاید بطور کلاسیک اولین بار ارسطو در کتاب دوم فیزیک  و پنجم مابعدالطبیه خود  چهار علت را برشمرده و در خصوص آنها توضیح داده است.

اما فارابی به عنوان مترجم این آثار در تحصیل السعادة خود آنها را به مبادی ترجمه کرده است و از مبادی چهارگانه نام برده است .

اما در خصوص این که آیا این اصل پذیرفته شده از جانب بشر است یا نه ؟ علامه طباطبایی در کتاب اصول فلسفه و روش رئالیسم خود بیان می کنند که هر موجود ذی شعوری این اصل را پذیرفته است زیرا در غیر این صورت هرگز کمترین حرکتی و فعالیتی از آنها سر نمی زد.  در حالی که می دانیم آنها بصورت ارادی حرکت می نمایند و همین نشان می دهد که قبول کرده اند حرکت آنها علت انجام امور و ایجاد معلول های خواهد بود.

اما شاگرد بزرگوار ایشان شهید مطهری در پاورقی های خود بیان می دارند که حیوانات و کودکان این امر را نه از آن جهت که یک اصل است بلکه به تجربه درک می نمایند و و در اثر تجربه های مکرر و به تداعی معانی در می یابند که هر عملی از آنها، چه پیامد های در پی خواهد داشت.

آنچه در این مقام به ذهن می رسد این است که، نیازی نیست که فرد به علم خود هم علم داشته باشد کودکان از آنجا که با اصطلاحات و کلام علمی آشنا نیستند شاید نتواند  در خصوص اصل علیت کلامی بگوید و یا حتی آن را تصور کند اما همان گونه که اصل اجتماع نقیضین را می فهمد اصل علیت را نیز با تمام وجود خود باور داشته و پذیرفته است و فرقی نمی کند که تحت چه عنوانی باشد.

  ادامه مطلب…